Rusya-Ukrayna savaşında tırmanan gerilim, Karadeniz’deki küresel deniz ticaretini ve bölgesel lojistiği tam anlamıyla kilitledi. Uluslararası deniz sigortacılığı piyasasının çatı kuruluşları olan Lloyd’s Market Association ve International Underwriting Association bünyesindeki Joint War Committee, Karadeniz’in büyük bölümünü savaş riski bulunan alanlar kapsamına dahil etti. Kararın ardından artan sigorta ve navlun maliyetleri, Türkiye başta olmak üzere tüm bölge ekonomisinde deprem etkisi yarattı.
ODATV BİR YIL ÖNCE UYARMIŞTI
Odatv, 30 Kasım 2025’te Ukrayna’nın insansız deniz araçlarıyla Türkiye’nin Münhasır Ekonomik Bölgesi’nde Rusya’nın gölge filosuna ait Gambia bandıralı Kairos ve Vırat tankerlerine düzenlediği saldırıları gündeme taşımıştı.
Yıllık 250-300 milyar dolar ticaret hacmine sahip Karadeniz’de tahıl, enerji, madencilik ve konteyner taşımacılığının hedef alınmasının küresel felakete yol açacağını vurgulayan haber, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile uzmanların uyarılarını kayda geçirmişti.
Haberi okumak için tıklayınız…
TAŞIMACILIKTA YÜZDE 140’A VARAN SIÇRAMA
JWC’nin JWLA-035 kodlu bildirisiyle Türkiye, Bulgaristan, Romanya ve Gürcistan’ın karasuları risk listesinin dışında tutulsa da açık deniz alanlarının yüksek savaş riski kapsamına alınması sigorta poliçelerini uçurdu. Konteyner yüklerinde TEU başına 500 ile 1000 dolar arasında ek savaş riski primi uygulanmaya başlanırken, bazı rotalarda ek ücretler navlun bedelinin iki ila üç katına çıktı.
| Gelişme Alanı | Sektörel Etkisi | Temel Sebebi |
| Gemi Sigortaları & Navlun | Taşımacılık ve navlun ücretlerinde %50–%140 artış | JWC kararları, savaş riski primi artışı |
| Tarım & Yaş Meyve/Sebze | Narenciye dalda kaldı, nakliye maliyetleri (3 bin $’dan 10 bin $’a) sıçradı | Gemi seferlerinin aksaması, karayoluna kayış |
| Tahıl & Gıda Arzı | Karadeniz buğday ihracatında milyonlarca tonluk düşüş | Liman güvenliği riski, yüksek gemi charter bedelleri |
| Enerji & Petrol Taşımacılığı | Dizel, jet yakıtı ve ham petrol taşıma maliyetlerinde yükseliş | Novorossiysk ve açık deniz hatlarındaki güvenlik riski |
GEMİDE 3 BİN DOLAR, TIRDA 10 BİN DOLAR
Deniz trafiğinin aksaması Türkiye’nin tarım ihracatına ağır bir darbe indirdi. Adana’da limonun kilogram fiyatı bahçede 5 liraya, mandalina ise 5-7 liraya kadar geriledi. Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, “Gemiyle konteyner başına 3 bin dolara yapılan sevkıyat, karayoluna kayınca tır başına 9-10 bin dolara çıktı. Talebe rağmen nakliye maliyeti nedeniyle ihracat yapılamıyor, ürün dalda kalıyor” dedi.
Üretici ve ihracatçılar Hatay Erzin-Dörtyol üzerinden Gürcistan demiryolu bağlantısı veya Rusya ile güvenli koridor anlaşması talep ediyor.
‘KARADENİZ, DİZEL VE JET YAKITINDA HÜRMÜZ’DEN BİLE ÖNEMLİ’
Gelişmeleri değerlendiren enerji piyasaları uzmanı Ali Arif Aktürk, Karadeniz’in stratejik önemine dikkat çekti ve “Karadeniz petrol piyasası açısından Hürmüz kadar, dizel ve jet yakıtında ise Hürmüz’den bile önemlidir. Türkiye’nin öncelikli görevi Montrö’den gelen haklarına ve MEB güvenliğine odaklanmaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Un ve Makarna Sektörü: DEİK Türkiye-Ukrayna İş Konseyi Başkanı İsmail Ziya Uzel, gemi trafiğinin durmasıyla Türkiye’nin un ve makarna ihracatında dünya liderliğini korumasının zorlaştığını, buğday ithalat maliyetlerinin fırladığını belirtti.
BÖLGE ÜLKELERİNDE SON DURUM
Karadeniz’i kilitleyen savaş riski kararı ve artan maliyetler yalnızca Türkiye’de değil, kıyıdaş ülkelerin siyaset ve ekonomi gündemine birinci sıradan oturdu. Komşu ülkeler acil tedbir paketlerini devreye soktu.
Bulgaristan: Lukoil Bulgaristan yöneticisi Evgeni Simeonov, tanker sigortalarının 200 bin dolardan 2,5 milyon dolara fırladığını açıkladı. EEZ’de gemilerin vurulması üzerine Başbakan Rumen Radev, acil güvenlik tedbirleri alınacağını duyurdu.
Romanya: Tahıl gemilerinin batması ve drone saldırıları sonrası Constanta limanında maliyetler tırmandı. Gemiler primden kaçınmak için 12 millik kıyı şeridini kullanıyor.
Gürcistan: Karasuları doğrudan risk listesinde yer almasa da rotaların ilan edilen savaş bölgesine girmesi nedeniyle yüksek sigorta primlerinden dolaylı olarak etkilendi. Poti ve Anaklia liman hatlarında Orta Koridor üzerinden transit kargo artışı yaşanırken lojistik risk yönetimi ana gündem maddesi haline geldi.
